...
Δυστυχώς κατά την προπόνηση και τους αγώνες αυξάνονται οι πιθανότητες τραυματισμών, κάποιοι από τους οποίους μπορεί να είναι εξαιρετικά σοβαροί. Ένα σωστά διαρθρωμένο πρόπονητικό πλάνο εκτός από την εφαρμογή σωστών επιστημονικά μεθόδων για την εφαρμογή του, χρειάζεται και μια οργανωμένη ομάδα κατάλληλα εκπαιδευμένη να αντιμετωπίζει επείγοντα περιστατικά. Αυτή λέγεται ομάδα αποκατάστασης ή ιατρική ομάδα, όπου πρέπει να είναι αναπόσπαστο μέρος της συνολικής προπονητικής ομάδας.
Η συνήθης όμως πραγματικότητα απέχει από αυτό το ιδανικό μοντέλο, με αποτέλεσμα το ιατρικό προσωπικό να είναι απών τις περισσότερες φορές από τους χώρους προπόνησης. Έτσι ο κλήρος πέφτει στον προπονητή, καθώς είναι ο πρώτος που θα αντιμετωπίσει έναν τραυματισμό. Πρέπει να είναι σε θέση να αποφασίσει αν μπορεί να συνεχίσει την προπόνηση ή τον αγώνα ο αθλητής/αθλήτρια του ή αν πρέπει να τους παρασχεθεί ιατρική φροντίδα.
Με λίγα λόγια, ο προπονητής είναι σημαντικό μέρος της ομάδας αποκατάστασης. Ο ρόλους του στο κομμάτι αυτό είναι:
1. Οι άμμεσες ενέργειες στην αποτροπή τραυματισμών με σωστούς χειρισμούς στην προπόνηση (σωστή προπονητική, τεχνική καθοδήγηση, διαπαιδαγώγηση και συνεχόμενη επίβλεψη).
2. Η αποτροπή μεγαλύτερης βλάβης σ' έναν ήδη τραυματισμένο αθλητή.
3. Η γρήγορη κινητοποίηση και συντονισμός για άμμεση ιατρική βοήθεια.
4. Να έχει γνώση των γεγονότων που προκάλεσαν τον τραυματισμό και να δίνει επαρκείς πληροφορίες στν ιατρική ομάδα.
5. Να είναι πρόθυμος να βοηθά ως ενδιάμεσος την ιατρική ομάδα και τον αθλητή του.
6. Να είναι ικανός να παρέχει πρώτες βοήθειες όταν η ιατρική ομάδα είναι απών, να μην πανικοβάλλεται και να μην πανικοβάλλει τον αθλητή του και τους συγγενείς του που τυχόν να παρευρίσκονται. Πρέπει να έχει γνώσεις τραυματιολογίας για να μπορεί να εκτιμήσει και να δώσει καίριες, καθαρές απαντήσεις σε ερωτήσεις που πιθανότατα του ζητηθούν.
Οποιαδήποτε ανεπάρκεια σε επίπεδο γνώσης της κατάστασης ή επιπόλαια μη αποφασιστική στάση, είναι αρκετά όχι μόνο να ζημιώσουν την υγεία του αθλητή/αθλήτρια αλλά και για να βρεθεί ο προπονητής υπόλογος απέναντι σε γονείς και νομικές αρχές.
Γι' αυτό το λόγο έχει ενδιαφέρον να δύμε τα 9 νομικά καθήκοντα του προπονητή (Martens, 1997 στον Melinda J. Flegel, "Πρώτες βοήθειες στον αθλητισμός, με επιστημονική επιμέλεια του Δρ. Κων. Νάτση, 1999)
1. Να προγραμματίζει προπονητικά σωστά στις δραστηριότητες (μεγιστοποίηση της φυσικής κατάστασης, ορθή τεχνική εκπαίδευση δεξιοτήτων).
2. Να καθοδηγεί σωστά για (ασφαλείς τρόπους εκμάθησης τεχνικών-στρατηγικών, εκμάθηση κανονισμών του αθλήματος).
3. Να εξασφαλίζει κατάλληλο προπονητικό περιβάλλον (με παρακολούθηση περιβαλλοντικών συνθηκών, με επιθεώρηση αγωνιστικών χώρων, αποδυτήρια, γυμναστήριο, κλπ., να αποτρέπει τη χρήση ακατάλληλων χώρων & οργάνων).
4. Να παρέχει κατάλληλο ποιοτικό εξοπλισμό (εκπαίδευση χρήσης του εξοπλισμού, τακτικό έλεγχο και συντήρηση εξοπλισμού).
5. Να ομαδοποιεί τους αθλητές σύμφωνα με το σωματότυπο, φυσική κατάσταση, επιδεξιότητα, εμπειρία.
6. Να εκτιμά τους αθλητές για τραυματισμό ή ανικανότητα (υποβολή όλων των αθλητών σε ιατρικό και εργομετρικό έλεγχο για διάγνωση πιθανών προβλημάτων υγείας και επίπεδο φυσικής κατάστασης πριν επιβαρυνθούν προπονητικά).
7. Να επιβλέπει στενά τις δραστηριότητες (για τυχόν δυσκολίες και επικίνδυνες δεξιότητες, για αντιαθλητικές συμπεριφορές).
8. Να προειδοποιεί για πιθανούς κινδύνους τόσο τους γονείς όσο και τους αθλητές με προφορικές ή γραπτές δηλώσεις, σχετικά με την επικινδυνότητα του αθλήματος τους.
9. Να παρέχει κατάλληλη βοήθεια σε επείγουσες καταστάσεις
(εκμάθηση πρώτων βοηθειών, αντιμετώπιση περιστατικών για τα οποία έχει πιστοποιημένα προσόντα).
Από αυτά τα εννέα καθήκοντα, τα πρώτα οκτώ αφορούν μέτρα πρόληψης στην υγεία και καριέρα των αθλητών. Το ένατο αποτελεί το εργαλείο για τη γρήγορη αντιμετώπιση.
Ποια είναι η ιατρική ομάδα αποκατάστασης
Η ιατρική ομάδα αποτελείται από έμπειρο ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό, εξειδευμένο σε χειρισμούς έκτακτων καταστάσεων. Το ιατρικό προσωπικό μπορεί να αποτελείται από ειδικούς αθλητιάτρους με ειδικότητες π.χ. ορθοπεδική, φυσική ιατρική αποκατάστασης, νευρολογία, φυσιοπαθολογία, καρδιολογία. Οι ειδικοί αυτοί αθλητίατροι σύμφωνα με την ειδικότητα τους μπορούν να αντιμετωπίσουν καλύτερα τις ιδιαίτερες ανάγκες των αθλητών από ότι μη αθλητίατροι ιατροί.
Η ιατρική ομάδα ολοκληρώνεται με την παρουσία εξειδικευμένου παραϊατρικού προσωπικού που απαρτίζεται από αθλητικούς φυσιοθεραπευτές οι οποίοι γνωρίζουν πως να εφαρμόσουν τη θεραπεία του αθλητιάτρου σε κινητικά προγράμματα αποκατάστασης με αξιολόγηση δύναμης και μέτρηση κινητικότητας των τραυματισμένων αρθρώσεων. Αξιολογούν επίσης το συντονισμό και σχεδιάζουν προγράμματα ισορροπίας και ιδιοδεκτικότητας του νευρομυϊκού συστήματος για την αποφυγή νέων τραυματισμών, όχι μόνο κατά την αποκατάσταση αλλά και κατά τη φάση επανένταξης του αθλητή στις προπονητικές επιβαρύνσεις. Ενημερώνουν το γυμναστή ή προπονητή για την κατάσταση του αθλητή και δίνουν κατεύθυνση στον τρόπο που έχει γίνει η αποκατάσταση, διευκολύνοντας έτσι τον προπονητικό σχεδιασμό από τη μεριά του προπονητή-γυμναστή. Επίσης γνωρίζουν το χειρισμό οργάνων-μέσων φυσιοθεραπείας όπως ρεύματα, διαθερμίας, υπέρηχοι, δινόλουτρα, μαλάξεις, χειροπρακτικές τεχνικές, tens, laser, μαγνήτες κλπ. Μπορούν να αναλαμβάνουν ακόμα και αποκατάσταση περιστατικών όπως εγκεφαλικά και έκπτωση κινητικότητας, εμφράγματα, εγκαύματα κλπ.
