...

Διαβάστε Επίσης

Για πολλές δεκαετίες τόσο προπονητές όσο και αθλητές αμφισβητούσαν και απέτρεπαν τη χρήση βαρών στα προγράμματα τους μια και τα θεωρούσαν ανασταλτικά για τις προσπάθειες τους. Υπήρχε γενικά η αντίληψη ότι τα βάρη ήταν αποκλειστικότητα της άρσης βαρών.

Αυτή η θεώρηση επέμεινε για αρκετό καιρό μέχρι που οι ανάγκες του αγωνιστικού περιβάλλοντος και η γνώση νέων δεδομένων στη βελτίωση των επιδόσεων, δεν μπορούσαν πλέον να καλυφθούν με τα ήδη υπάρχοντα μέσα. Η εξέλιξη της αθλητικής επιστήμης με την καλύτερη γνώση του ανθρώπινου βιολογικού δυναμικού, έφεραν στο προσκήνιο μεθόδους και ποικιλία στην προπόνηση των αθλητών, με εργαλεία που νωρίτερα δεν αξιολογούνταν ούτε καν η ύπαρξη τους. Ιδιαίτερα από τη δεκαετία του 80' και έπειτα με την εισαγωγή της προπονητικής με βάρη στον αθλητισμό οι επιδόσεις και τα ρεκόρ άλλαξαν ριζικά τις προκαταλήψεις.

Βάρη πλέον χρησιμοποιούν οι πάντες για την προετοιμασία τους και τη διατήρηση της φόρμας τους. Σήμερα τα βάρη είναι καταφύγιο και λύση σε πολλά ζητήματα φυσικής κατάστασης, πρόληψης και αποκατάστασης τραυματισμών. Υπάρχουν ωστόσο αρκετοί αθλητές και προπονητές που εξακολουθούν να αποφεύγουν τη χρήση τους είτε γιατί δεν έχουν τις απαραίτητες γνώσεις και τα προσόντα να τα αξιοποιήσουν, είτε γιατί επιμένουν πεισματικά σε ένα μονόπλευρο μοντέλο προπόνησης που ορίζει το άθλημα τους και δεν αφήνουν χρονικό περιθώριο για "βοηθητικές" μεθόδους προπόνηση όπως είναι τα βάρη.

Το πρόβλημα πολλές φορές εντοπίζεται και στην έλλειψη εκπαιδευμένου προσωπικού, σε μια ομάδα, με στόχο να αναλάβει την εκγύμναση με βάρη των αθλητών. Έτσι ο προπονητής καλείται είτε να αναλάβει αυτός την εκγύμναση βιαστικά είτε να την αποφύγει τελείως.

Γιατί οι αθλητές πρέπει να κάνουν βάρη;

Η αθλητική δραστηριότητα υποστηρίζεται και πραγματοποιείται από το μυϊκό σύστημα. Ο μυϊκός ιστός έχει την ικανότητα σύσπασης-συστολής εκτελώντας έτσι το σώμα εκούσιες ή ακούσιες κινήσεις. Η αποτελεσματικότητα της κίνησης (η επιδεξιότητα, η ταχύτητα, η ισχύς, η αντοχή, η δύναμη) εξαρτάται από το πόσο σωστά γυμνασμένο είναι το μυϊκό σύνολο τόσο στη γενική όσο και στην εξειδικευμένη μορφή που απαιτεί το οποιοδήποτε άθλημα.

Οι παράμετροι αυτοί της φυσικής κατάστασης (ισχύς, δύναμη, αντοχή, ταχύτητα, ευλυγισία) καθορίζουν και το σύνολο της ποιότητας των μυών. Γι'αυτό είναι επιτακτικό να τους παρέχουμε αυτή την ποιότητα μέσω επιλεκτικών προπονητικών μεθόδωνμε βάρη.

Ένα ελλειπώς γυμνασμένο ή αγύμναστο μυϊκό σύστημα δεν είναι σε θέση να αποδόσει σύμφωνα με τα όρια του και είναι ταυτόχρονα "ανοιχτό" στο έλεος των τραυματισμών. Μια και μιλάμε για τραυματισμούς, δεν υπάρχει τίποτε χειρότερο για την υγειή σταδιοδρομία όχι μόνο των αθλητών αλλά και των μέσων ανθρώπων που επιλέγουν μια δραστηριότητα για να αθληθούν.

Οι καθημερινές πολύωρες προπονήσεις των αθλητών φορτίζουν μονόπλευρα κάποιους άξονες κίνησης στο μυοσκελετικό, αναπτύσσοντας έτσι μυϊκές ανισσοροπίες. Αυτές φορτίζουν με τη σειρά τους ανομοιόμορφα αρθρώσεις σε ακραίες θέσεις και εξαναγκάζουν άλλους συναγωνιστές μύες ή και ανταγωνιστές να δέχονται φορτία που δεν μπορούν να υποβαστάξουν. Έτσι οδηγείται ο αθλητής αργά ή γρήγορα σε τραυματισμό. Είναι συχνότατο φαινόμενο-αίτιο τραυματισμών στον αθλητισμό. Ένα τέτοιο παράδειγμα υπέρχρησης και ανισσόροπης ανάπτυξης είναι οι συχνές ρήξεις χιαστών ποδοσφαιριστών λόγω ελλειπούς ανάπτυξης των οπίσθιων μηριαίων σε σχέση με τους καλά αναπτυγμένους τετρακεφάλους. Όλα τα αθλήματα έχουν την τιμητική τους σ' αυτό. Οι τενίστες αντιμετωπίζουν το tennis elbow, οι κολυμβητές τον "ώμο του κολυμβητή", οι πυγμάχοι επίσης κακώσεις της ωμικής ζώνης κλπ.

Τα φαινόμενα αυτά περιορίζονται στο ελάχιστο με μια σωστή προετοιμασία με βάρη που στόχο έχι την πολύπλευρη ανάπτυξη του κινητικού συστήματος των μυών και την εξομάλυνση των φορτίων. Γι' αυτό τα βάρη πρέπει να αποτελούν το συμπλήρωμα στις προπονήσεις σχεδόν σε όλες τι περιόδους. Η συνήθης πρακτική που ακολουθείται για το "φορμάρισμα" των μυών, ξεκινά από τη γενική και περνά στην ειδική φάση.

Γενική φάση: Χαρακτηρίζεται από την τάση για συνολική αρμονική μυϊκή ανάπτυξη μέσω βασικών ασκήσεων που δεν έχουν όμως άμμεση σχέση με το κινητικό πρότυπο του αγωνίσματος. π.χ. ένας πυγμάχος γυμνάζει όλες τις μυϊκές ομάδες για δύναμη, αντοχή και ποιοτική γενικά λειτουργία του μυϊκού δυναμικού του χωρίς να εστιάζεται ιδιαίτερα σε ασκήσεις που προπαγανδιζουν τις αγωνιστικές του κινήσεις. Στόχος εδώ είναι να γίνει ο αθλητής βιολογικά καλύτερος.

Ειδική φάση: Εδώ η εξάσκηση εξειδικεύται μέσω ειδικών ασκήσεων.
1. Τύπου ΙΙ που αφορούν τις μυϊκές ομάδες που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν στη δραστηριότητα του αγωνίσματος, π.χ. εκρηκτικές προτάσεις με μπάρα ή ρίψεις με medicine ball για τη λειτουργία της ωμικής ζώνης κατά τα χτυπήματα.
2. Τύπου Ι που αφορούν ουσιαστικά την ίδια την κίνηση έτσι όπως παρουσιάζεται παραστατικά στον αγώνα. π.χ. σκιαμαχία με βαράκια χεριών. Στόχος της ειδικής φάσης είναι να γίνει ο αθλητής αγωνιστικά καλύτερος.

Υπάρχει ωστόσο και το κομμάτι της αποκατάστασης ενός τραυματισμού όπου τα βάρη και εδώ έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Η συστηματική προπόνηση με βάρη όταν γίνει σωστά στα στάδια επανένταξης μετά από τραυματισμό αποτελεί ένα καλό σύστημα ασφαλεία απέναντι σε μια ενδεχόμενη υποτροπή ή και νέο τραυματισμό.